Lymfoedeem voorkomen

Door het weghalen van de lymfeklieren in de oksel kan het lymfevocht niet goed weg. De werking van de lymfeklieren kan ook verminderen door bestraling in de oksel. Soms wordt de arm dan dik door het vocht, dit heet lymfoedeem. Lymfoedeem kan ook jaren na de operatie nog ontstaan. Dit betekent niet dat de borstkanker terug is. Er zijn adviezen en oefeningen om de kans op lymfoedeem kleiner te maken.

Na de operatie kunt u pijn hebben. Soms is het moeilijk om de schouder te bewegen. U kunt doofheid en tintelingen in de bovenarm en de oksel hebben. Daarnaast kunt u angst hebben om te bewegen. 

• Leg uw arm wat hoger als u zit of ligt.
• Zorg dat u geen wondjes aan de handen krijgt. Trek handschoenen aan bij het schillen van de aardappelen en het tuinieren.
• Toch een wondje? Maak het goed schoon en bescherm het tot het wondje helemaal genezen is.
• Gebruik de arm niet te veel. Ga niet tillen en doe geen zwaar werk.
• Verdeel het werk zoveel mogelijk en ga langzaam steeds meer doen.
• Vermijd heel erge warmte en kou.
• Zorg ervoor dat er geen druk op de arm en schouder is. Bijvoorbeeld door strakke kleding of beha-bandjes.
• Laat de arm niet te lang naar beneden hangen.
• Smeer de hand en de arm in met een verzorgende crème.
• Doe regelmatig de oefeningen die u van de fysiotherapeut kreeg.

Oefeningen zorgen voor het herstel en de beweeglijkheid van de schouder. Een goed evenwicht tussen rust en activiteit is erg belangrijk. Doe rustig aan steeds meer en let goed op wat u voelt.

De eerste 5 tot 7 dagen na de operatie mag u de arm tot schouderhoogte bewegen. U mag oefeningen 1, 2 en 3 doen. 

Daarna kunt u de oefeningen gaan uitbreiden. U mag ook de oefeningen 4 tot en met 8 gaan doen.

Hierbij moet u de grens van de beweging opzoeken. De rekoefeningen mogen pijn doen, maar de pijn moet verdwijnen als u klaar bent.

Na ongeveer 1 week komt u voor een controleafspraak bij de fysiotherapeut. De fysiotherapeut controleert de beweeglijkheid van de schouder en adviseert u verder.

• Oefen een paar maanden 3 keer per dag
• Herhaal elke oefening 5 keer
• Tijdens de oefeningen niet veren

U mag na het oefenen geen pijn hebben. Oefen de volgende keer wat minder zwaar als u wel pijn heeft.

De oefeningen

1. Beweeg de armen gestrekt naar voren en opzij.

2. Laat de armen naast uw lichaam hangen. Trek de schouders op en ontspan weer.

3. De handen achter de rug in elkaar houden. Beweeg de armen gestrekt omhoog.

4. Ga 15 centimeter van de muur staan. Ga met beide handen langs de muur naar boven.

5. De handen in elkaar leggen. De armen zoveel mogelijk gestrekt omhoog bewegen.

6. Uw handen achter de oren tegen het achterhoofd leggen. De vingers in elkaar schuiven. Beweeg de armen ontspannen van voor naar achteren.

7. Ga voor een muur staan. Leg de handen tegen de muur en beweeg beide armen omhoog. Ga niet hoger als het pijn doet.

8. Leg de handen zo laag mogelijk op de rug. Schuif ze langs de rug naar boven.

Er kan altijd lymfoedeem ontstaan. Het kan dus ook als u de oefeningen doet en de adviezen opvolgt. Waarom de 1 het wel krijgt en de ander niet, is niet duidelijk.

De symptomen zijn:

• Dik worden van de hand/arm
• Een zwaar gespannen, moe gevoel in de arm
• De arm niet of minder makkelijk kunnen gebruiken
• Pijn en/of tintelingen

Geef de arm rust als u 1 of meer van deze symptomen heeft. 
Leg de arm hoog, bijvoorbeeld op een kussen.

Als de klachten na een paar dagen niet verminderen, neem dan contact op met de huisarts, specialist of mammacareverpleegkundige. 

Soms is er hulp van een fysiotherapeut nodig. Die fysiotherapeut is een specialist in de behandeling van lymfoedeem.