Samen beslissen bij borstkanker

“Er is niet één vaste route voor iedereen”

Chirurg Maartje Sier ziet regelmatig vrouwen met borstkanker in haar spreekkamer. “Samen beslissen, dat is samen met de individuele patiënt bekijken welke behandelopties er zijn en wat bij die persoon past wat betreft zijn of haar kwaliteit van leven. Pas na het gesprek hierover kun je per persoon het behandelplan aanpassen. Er is niet één vaste route. Er zijn veel mogelijkheden, vaak meer dan mensen in eerste instantie beseffen. Bij een voorstadium van kanker kan waakzaam afwachten een goede optie zijn. Daarvoor moet je wel sterk in je schoenen staan. Veel mensen worden onrustig van het idee dat er onrustige cellen in hun lichaam zitten. Die slapen er niet meer van. In dat geval is een operatie juist weer wél een passende beslissing. Waar het mij om te doen is, is dat de patiënt volledig achter zijn beslissing staat en tevreden is over de gemaakte keuze. Het komt voor dat iemands keuze na verloop van tijd verandert. Dat is prima. We willen iedereen de tijd geven om na te denken, opties te overwegen, het thuis nog eens naast elkaar te leggen en te bespreken.”

Ze vindt het belangrijk dat die tijd er ook is en dat er niet binnen één consult een overhaaste beslissing wordt genomen. “Waar ik ook rekening mee houd, is de angst die mensen voelen als het om kanker gaat. Angst is een slechte raadgever. Soms zeg een vrouw: doe maar amputatie, want een borstsparende operatie is vast niet genoeg. Dan speelt daar de angst voor terugkeer van de ziekte mee. Maar de opties die we bieden, zijn allemaal medisch verantwoord. En we bespreken alle patiënten in het multidisciplinair overleg, met andere specialisten erbij. Daarmee sluiten we risico’s uit.”

“Genoeg ruimte voor eigen afwegingen”

Wel of niet een chemokuur? Voor die vraag kwam Maartje Deckers te staan toen bij haar borstkanker werd ontdekt. Er zou een borstsparende operatie volgen, maar daarnaast was er nog een plek dieper in de borst, waarvoor een andere behandeling nodig was. Bijvoorbeeld met chemotherapie. Door de tijd te nemen en alles goed op een rijtje te zetten, zag Maartje ervan af. “Ik kreeg heel veel informatie. Samen met de verpleegkundig specialist heb ik de voors en tegens afgewogen. Er is een staatje met cijfers over wat een chemokuur toevoegt aan de levensverwachting. Dat bleek heel erg weinig te zijn. Tegelijk kan zo’n kuur op termijn wel negatieve gevolgen hebben. Daarom zijn we samen tot de conclusie gekomen: dat gaan we niet doen.”

Ze praat er in alle rust over, nu de hectiek eraf is. De ervaringen die ze als patiënt heeft opgedaan, zet ze nu in als vrijwilliger en belangenbehartiger voor de BVN (Borstkanker Vereniging Nederland). Daar is ze pleitbezorger voor samen beslissen. “Het is heel belangrijk dat je voelt dat er iets te kiezen is, dat je over goede informatie beschikt én dat je genoeg tijd hebt om te kunnen kiezen”, aldus Maartje. “Ik heb dit in Ziekenhuis Rivierenland als heel prettig ervaren. Er was één aanspreekpunt, de verpleegkundig specialist, die mij alles heel duidelijk vertelde en bij wie ik met al mijn vragen terecht kon. Daardoor had ik genoeg ruimte voor mijn eigen afwegingen. Samen beslissen, dat is iets waar elke patiënt recht op heeft, dus vraag er gewoon naar.”

Lees meer over samen beslissen bij borstkanker

“Goede informatie geeft vertrouwen”

“Bij samen beslissen gaat het om de uitwisseling: ik vanuit mijn perspectief, de patiënt vanuit zijn of haar perspectief. We ontdekken al pratend waar we elkaar vinden en waar de verschillen zitten. Goede informatie en tijd zijn daarbij belangrijk. Ook al schreeuwt alles in de patiënt: doe iets!, door heldere uitleg te geven kan ik duidelijk maken dat er vaak wel tijd is. Want pas zónder de tijdsdruk te voelen, kun je goede keuzes maken. Dan wordt het echt joúw keuze. Dat vertrouwen wil ik patiënten meegeven.” Aldus Sissi Grosfeld, die als verpleegkundig specialist in Ziekenhuis Rivierenland werkt.

Ze merkt dat mensen vaak als eerste ingeving na de diagnose direct willen doen wat de zorgverlener zegt. Terwijl blijkt dat de verwerking achteraf dan veel slechter is. Mensen twijfelen dan alsnog: ‘wat nou als…?’ Het resultaat van samen beslissen is volgens Sissi dat de patiënt beter in staat is met de ziekte om te gaan en deelgenoot is aan wat er gaat gebeuren. Dat verhoogt de therapietrouw, oftewel het actief meewerken aan de behandeling. En dat komt het resultaat weer ten goede: beter herstel, minder complicaties en minder psychische klachten.

“Kanker kan zomaar in je leven komen. Het zet alles op zijn kop. Er is bijna altijd de tijd om te praten over wat in jouw situatie de beste behandelkeuze is. Niets doen is ook een keuze, dat zal ik altijd benoemen. Het getuigt van respect voor de patiënt om zijn of haar mening te horen en serieus te nemen.”