Artritis psoriatica

Artritis psoriatica is een chronische ziekte waarbij zowel gewrichtsontstekingen (artritis) ontstaan als huidklachten (psoriasis). De naam doet vermoeden dat het om het samengaan van twee verschillende ziekten gaat, namelijk artritis (gewrichtsontsteking) en psoriasis (een huidziekte), maar artritis psoriatica is erkend als een opzichzelfstaande ziekte.

De ziekte ontstaat meestal tussen het 20ste en 30ste levensjaar, maar kan ook op latere leeftijd ontstaan. Bij iedereen is verloop en ernst van de ziekte anders: u kunt veel huidklachten hebben en nauwelijks gewrichtsklachten, maar het kan ook zijn dat u het meeste last heeft van de gewrichten en dat de huidklachten pas aan het licht komen bij het zoeken naar de oorzaak van de gewrichtsklachten. Meestal ontstaan de huidklachten het eerst, maar in ongeveer 10% van de gevallen begint de ziekte met artritis.

Meer over

Oorzaken

Artritis psoriatica is een auto-immuunziekte, wat inhoudt dat het immuunsysteem het eigen lichaam aanvalt. Het immuunsysteem hoort indringers als virussen en bacteriën aan te vallen, maar vergist zich en begint (delen van) het eigen lichaam als vijand te zien. Waarom dit gebeurt is onbekend, maar erfelijke factoren spelen een rol.

Verloop van de ziekte

Het verloop van de ziekte verschilt van mens tot mens. Bij sommigen is de ziekte redelijk stabiel, bij anderen verergeren de klachten, over een langere periode of razendsnel. Perioden met veel klachten kunnen volgen op perioden met weinig tot geen klachten. Daarnaast kan de soort klachten wisselen, soms spelen de huidklachten meer op en een andere keer ligt de nadruk op de gewrichtsklachten, maar het is ook mogelijk dat altijd één van beide ziektebeelden op de voorgrond staat.

Hoewel de ziekte niet te genezen is, is een normaal leven voor veel patiënten goed mogelijk. Bij sommigen komt de ziekte tot stilstand (in remissie), maar bij anderen blijven de klachten verergeren. Een snelle behandeling van de gewrichtsontstekingen is heel belangrijk, omdat de meeste gewrichtsschade in de eerste jaren van de ziekte voorkomt.
Het grillige verloop van de ziekte zorgt soms voor onbegrip bij uw omgeving, wanneer blijkt dat u de ene keer meer aankan dan de andere keer.
Praat hier over met uw omgeving en met uw artsen, u bent niet de enige.

Klachten

Het verloop van de ziekte zelf is grillig, maar daarnaast kunnen de huidklachten verergeren door stress en de gewrichtsklachten door koud en vochtig weer.

  • Pijnlijke en gezwollen gewrichten: ontstoken gewrichten voelen warm aan en zijn rood en gezwollen, hierdoor wordt het gewricht moeilijk te gebruiken. Kenmerkend is de zogenaamde worstvinger of -teen (dactylitis), waarbij door ontstekingen de hele vinger of teen opzwelt;
  • Stijve gewrichten, voornamelijk in de ochtend of na langdurig zitten in dezelfde houding;
  • Peesaanhechtingen kunnen geïrriteerd zijn (enthesitis). Ontstekingen en de reactie van het lichaam hierop kosten erg veel energie. Ook kunt u door de pijn 's nachts moeilijker tot rust komen.

Onderzoeken

Door de uiteenlopende klachten en het grillige, onvoorspelbare verloop van de ziekte kan het lang duren voor de diagnose artritis psoriatica gesteld is. Er is geen test die de diagnose artritis psoriatica vaststelt, maar de volgende onderzoeken geven aanwijzingen in die richting of sluiten andere aandoeningen uit:

  • Uw verhaal en een algemeen lichamelijk onderzoek. De arts kijkt bijvoorbeeld naar de nagels, de conditie van gewrichten en pezen en test de beweeglijkheid van de rug.
  • Bloedonderzoek: in het bloed kan onder andere gezocht worden naar aanwijzingen voor ontstekingen. Hoewel de ziekte een reumatische aandoening is, is er in het bloed meestal geen zogenaamde reumafactor aanwezig, in tegenstelling met bijvoorbeeld reumatoïde artritis. Bloedonderzoek wordt daarom ook gebruikt om andere aandoeningen uit te sluiten.
  • Röntgenfoto: op de foto kan de arts zien of een gewricht is beschadigd. Ook kan de voortgang van de ziekte en de effecten van de behandeling bekeken worden.

Behandelingen

Artritis psoriatica is niet te genezen, maar snelle behandeling is noodzakelijk om ernstige schade aan de gewrichten te voorkomen. De huidklachten zijn vervelend en kunnen psychisch belastend zijn, maar zijn niet nadelig voor de gezondheid. De behandeling van de huidklachten heeft daarnaast nauwelijks effect op de gewrichtsklachten, maar de behandeling van de gewrichten kan een positief effect hebben op de huidproblemen. Om deze redenen ligt de nadruk van de behandeling op de gewrichtsontstekingen.

Tijdens de behandeling krijgt u te maken met verschillende artsen: naast de huisarts de reumatoloog voor uw gewrichten en de dermatoloog voor uw huid. Het is belangrijk dat alle behandelaars goed op de hoogte blijven van voorgeschreven medicijnen, omdat sommige middelen elkaar negatief beïnvloeden. Voor andere zaken als psychische klachten en bewegingstherapie kunnen nog meer (para)medici bij uw behandeling betrokken worden.

Medicijnen

  • Eenvoudige pijnstillers zoals paracetamol.
  • Ontstekingsremmende pijnstillers: NSAID (Non-Steroid Anti Inflammatory Drug). Hun ontstekingsremmende werking kan zwelling en stijfheid verminderen. De meest gebruikelijke zijn ibuprofen, naproxen en diclofenac.
  • DMARD’s (Disease Modifying Antirheumatic Drugs). Deze middelen zijn succesvol in het inperken van gewrichtsschade en het vertragen van de ziekte in het algemeen. Het duurt weken tot maanden voordat u het effect van de middelen gaat merken en ze hebben geen pijnstillende werking, vandaar dat de arts meestal ook een ontstekingsremmende pijnstiller voorschrijft. Voorbeelden van een DMARD zijn methotrexaat, leflunomide.
  • Biologische ontstekingsremmers (biologicals). Deze middelen zijn opgebouwd uit stoffen die in het menselijk lichaam van nature voorkomen, vandaar de naam biologicals.
  • Corticosteroïden. Deze ontstekingsremmende middelen zijn afgeleid van het natuurlijke hormoon van de bijnierschors. Ze hebben vaak bijwerkingen op langere termijn. Soms geeft de arts het middel via een injectie rechtstreeks in het gewricht.

Bij de behandeling is het belangrijk rekening te houden met het grillige verloop van de ziekte. In tijden dat de ziekte rustig is, kan aanpassing van de medicatie nodig/mogelijk zijn. Dit mag alleen onder begeleiding van een arts.

Let op! U mag nooit zelf de medicatie stoppen, verminderen of opvoeren, daarom is regelmatige controle noodzakelijk.

Bewegen en oefenen

Bewegen is belangrijk. Het geneest de artritis niet, maar draagt wel bij aan het soepel houden van de gewrichten. Vraag uw arts om advies. U kunt ook hulp krijgen van bijvoorbeeld een fysiotherapeut of ergotherapeut.

Het is overigens belangrijk goed naar de signalen van uw lichaam te luisteren. Soms heeft u te veel klachten of te weinig energie en is rust nemen belangrijker dan bewegen.