Jeugdreuma (JIA)

We spreken van jeugdreuma wanneer een kind jonger dan 16 jaar langer dan drie maanden last heeft van gewrichtsontstekingen. Jeugdreuma is een verzamelnaam voor chronische gewrichtsontstekingen van 1 of meer gewrichten bij kinderen. Zes maanden na begin van de klachten kan de aandoening ondergebracht worden in één van de verschillende vormen van jeugdreuma. Dit kan onder andere zijn: oligo-articulaire JIA, poly-articulaire JIA en systemische JIA.

Het verloop van de aandoening is verschillend per kind. De medische en sociale gevolgen voor de jeugdige patiënten kunnen ernstig zijn. Hoe ernstig en hoe de toekomst er uit ziet is afhankelijk van het type jeugdreuma en het aanslaan van de medicijnen.

Hoe ziet het behandeltraject eruit?

Hoe ziet het behandeltraject eruit?

Afdeling

Reumatologie

Lees meer

Meer over

  • Oligo-articulaire JIA

Bij oligo-articulaire JIA zijn in de eerste zes maanden enkele, maximaal vier, gewrichten tegelijk ontstoken. Doorgaans zijn het vooral de grote gewrichten zoals de knieën, enkels en ellebogen die aangedaan zijn. Je kunt bij deze aandoening onderscheid maken tussen een vroeg en laat beginnende oligo-articulaire jeugdreuma. De vroeg beginnende vorm komt vooral bij jonge meisjes voor. Naast de ontstekingen van de gewrichten kunnen zij soms ook een oogontsteking krijgen.

De laat beginnende vorm komt voor bij jongens en ontstaat dan rond de pubertijd. Vaak begint het met een ontsteking aan een groot gewricht bijvoorbeeld de knie. Ook kan de plaats waar een pees aan het bot vastzit ontstoken raken, dit heet dan enthesitis (ontsteking van de peesaanhechting).Omdat slechts een paar gewrichten ontstoken raken kan de diagnose moeilijk te stellen zijn.

Verloop

Voor de meeste kinderen zijn de vooruitzichten gunstig. Het is mogelijk dat na een paar ontstekingsaanvallen de aandoening voorgoed weg blijft en de gewrichten ook geen schade oplopen. Door ontstekingen aan de gewrichten kan er een groeiachterstand ontstaan of lichte beschadiging van een gewricht met licht functieverlies.
Het is echter mogelijk dat de ziekte zich na zes maanden uitbreidt naar meer dan vier gewrichten. De vooruitzichten kunnen dan minder gunstig zijn.

Ook kan de aandoening zich tot een chronische vorm van reuma ontwikkelen bijvoorbeeld de ziekte van Bechterew of artritis psoriatica. Bij het optreden van deze aandoening wordt vaak in de familie de genetische factor HLA-B27 in het bloed gezien.

  • Poly-articulaire JIA

Bij polyartritis zijn in de eerste zes maanden vijf of meer gewrichten ontstoken. Hier zijn het vooral de kleinere gewrichten die worden aangedaan, zoals de handen en voeten, maar ook grotere gewrichten, de wervelkolom en het kaakgewrichten kunnen ontstoken raken. De aandoening kan op jonge leeftijd beginnen maar ook in de pubertijd.

Verloop

Het verloop van deze aandoening is moeilijk te voorspellen. Bij sommige kinderen komt de ziekte tot rust en treedt er geen of weinig schade op aan de gewrichten. Bij anderen verloopt de aandoening agressief en gaat deze over in een beeld dat gelijk is aan de volwassen vorm van Reumatoïde Artritis.

  • Systemische jeugdreuma

Bij systemische jeugdreuma zijn niet alleen gewrichten maar kunnen ook de organen, waaronder de lever, milt, lymfklieren, het hartzakje en het longvlies ontstoken raken. De aandoening kan bij jonge kinderen maar ook bij oudere kinderen voorkomen. Het optreden van gewrichtsklachten kan erg wisselend per kind voorkomen, bij de één in het begin bij een ander pas later. Het kan voorkomen dat veel gewrichten tegelijk ontstoken zijn.

Heel kenmerkend voor deze vorm van jeugdreuma is een snelopkomende, kortdurende, vlekkerige huiduitslag op de romp en aan de binnenkant van de dijen. De uitslag komt op wanneer de temperatuur van het lichaam stijgt, bijvoorbeeld bij koorts of in een warm bad.

Verloop

De vooruitzichten zijn over het algemeen goed. Bijna 70% van de patiënten kan een normaal leven leiden, hoewel soms met enkele beperkingen. Hoe langer de klachten aanblijven, hoe groter de kans op vervelende complicaties en restverschijnselen. Bij de behandeling speelt een rol dat veel verschillende medicijnen moeten worden ingezet en niet alle jonge patiënten kunnen dit verdragen.

Klachten

Jeugdreuma is een auto-immuunziekte, wat inhoudt dat het immuunsysteem het eigen lichaam aanvalt. Het immuunsysteem hoort indringers als virussen en bacteriën aan te vallen, maar vergist zich en begint (delen van) het eigen lichaam als vijand te zien. Waarom dit gebeurt is onbekend, maar men vermoedt in dit geval een samenloop van erfelijke aanleg en invloeden van buitenaf.

De ziekte zelf is niet erfelijk, maar een ontregelt immuunsysteem is dat wel. In het bloed zitten erfelijke HLA-factoren, die een belangrijke rol spelen in het immuunsysteem. Er zijn verschillende soorten en ieder mens heeft een uniek samengesteld pakket. De aanwezigheid van sommige HLA-factoren kan leiden tot een vatbaarheid voor (jeugd)reuma.

  • Warme, gezwollen en pijnlijke gewrichten. Door de zwelling en pijn wordt bewegen van het gewricht moeilijker.
  • Stijve gewrichten, vooral %u2019s ochtends en na lang in dezelfde houding te hebben gezeten.
  • Koorts tijdens actieve perioden van de ziekte. Hoe meer ontstekingen, hoe meer last van koorts.
  • Uveitis (ontsteking van het regenboogvlies van het oog), kan optreden voorafgaand of na gewrichtsontstekingen. Kenmerken kunnen zijn pijn aan het oog,  overgevoeligheid voor licht, roodheid, onscherp en/of wazig zien.
  • Groeiachterstand. Door de ontstekingen in de gewrichten, maar ook door sommige medicijnen kan de patiënt een groeiachterstand oplopen. Behandeling met groeihormonen kan soms gewenst zijn. Deze groeiachterstand kan ook effect hebben op de botdichtheid.
  • Afwijkende/ongewone houding van lichaam(sdeel). Om pijn te verlichten kan een kind een lichaamsdeel in een afwijkende of ongewone houding zetten. Soms wordt het gebruik van een lichaamsdeel zelfs vermeden.

Onderzoeken

Het is niet altijd eenvoudig om de diagnose jeugdreuma en het specifieke type te stellen. Het hele proces van onderzoeken kan maanden duren. De volgende onderzoeken zijn gangbaar:

  • Het verhaal van de patiënt of ouder/verzorger en een algemeen lichamelijk onderzoek. De ervaringen van de patiënt zijn vaak de duidelijkste aanwijzing voor de arts. Tijdens het onderzoek worden de gewrichten bekeken en bewogen.
  • Bloedonderzoek: bloed kan de arts veel informatie geven, bijvoorbeeld aanwijzingen voor ontstekingen, maar ook de afwezigheid of aanwezigheid van reumafactoren (anti-nucleaire antistoffen ook wel ANA genoemd, en soms de erfelijke factor HLA-B27). Daarnaast helpen bloeduitslagen ook bij het uitsluiten van allerlei aandoeningen.
  • Om schade aan het oog door regenboogvliesontsteking uit te sluiten wordt bij risicogroepen regelmatig een spleetlamponderzoek uitgevoerd.

Behandelingen

De meeste kinderen met reuma worden door een kinderarts die gespecialiseerd is in reumatische aandoeningen behandeld. De behandeling zal over het algemeen plaats vinden in een academische ziekenhuis. Het type jeugdreuma en de ernst bepalen de behandeling. Over het algemeen bestaat de behandeld uit medicijnen, bewegings- en oefentherapieën en psychosociale begeleiding.

Voor meer informatie over dit onderwerp verwijzen wij u naar de website van Reuma Nederland, www.reumanederland.nl