Polymyalgia Rheumatica (spierreuma)

Polymyalgia Rheumatica (PMR) wordt ook wel spierreuma genoemd en is een vorm van wekedelenreuma. Bij deze aandoening raken spieren, pezen, slijmbeurzen en gewrichtskapsels rond de gewrichten in de nek, schouder- en bekkenstreek ontstoken. PMR verdwijnt meestal na een tot twee jaar, maar bij een klein percentage patiënten blijven de klachten van tijd tot tijd opvlammen. PMR treft voornamelijk mensen ouder dan 50 jaar en iets meer vrouwen dan mannen. Hoewel door PMR soms ook de gewrichten zelf ontstoken kunnen raken, veroorzaakt de ziekte geen schade aan de gewrichten.

Hoe ziet het behandeltraject eruit?

Hoe ziet het behandeltraject eruit?

Afdeling

Reumatologie

Lees meer

Meer over

Er zijn geen oorzaken van PMR bekend. Men rekent de aandoening tot de auto-immuunziekten, dat houdt in dat het immuunsysteem uw eigen lichaam aanvalt. Het immuunsysteem hoort indringers als virussen en bacteriën aan te vallen, maar vergist zich en begint (delen van) het eigen lichaam als vijand te zien.

De ziekte zelf is niet erfelijk, maar een ontregelt immuunsysteem is dat wel. In het bloed zitten erfelijke HLA-factoren, die een belangrijke rol spelen in het immuunsysteem. Er zijn verschillende soorten en ieder mens heeft een uniek samengesteld pakket. De aanwezigheid van bepaalde HLA-factoren kan leiden tot een vatbaarheid voor PMR.

Klachten

  • Hevige pijn en stijfheid in de nek, schouders, bovenarmen, heupen en bovenbenen (schouder- bekken-gordel). Voor de diagnose PMR is het noodzakelijk dat de pijn aan beide zijden van het lichaam voorkomt.
  • 's Nachts en 's ochtends zijn de pijn en stijfheid het ergst. Pas na een uurtje rustig bewegen komen de spieren een beetje los.
  • Gebrek aan eetlust en onbedoeld gewichtsverlies.
  • Gevoelens van lusteloosheid en depressie.
  • Soms kunnen de gewrichten gaan ontsteken en daardoor vocht vasthouden. Dit vocht kan uitzakken waardoor zwelling kan ontstaan in de polsen, handen, knieën, enkels of voeten.
  • Lichte koorts.
  • Algemeen ziek gevoel (malaise).
  • Nachtelijk zweten.

Een ernstige ziekte die regelmatig voorkomt in combinatie met PMR is arteriitis temporalis (AT).
AT is een ontsteking van een bloedvat bij uw slaap, soms bij beide slapen. Als dit bloedvat verstopt raakt kan u blind worden aan het oog aan die zijde, een snelle behandeling is dus noodzakelijk.

Klachten/symptomen van arteriitis temporalis zijn:

  • Hoofdpijn aan de zijkant (of beide kanten) van uw hoofd.
  • De zijkant van uw hoofd is gevoelig bij het aanraken.
  • Pijn in uw kaken, met name tijdens het kauwen.
  • Problemen met zien, bijvoorbeeld wazig of dubbel zien.

Let op! Bel met deze klachten direct de huisarts.

Onderzoeken

Er is geen test om PMR aan te tonen. Meestal duurt het een tijd voordat een arts de diagnose kan stellen omdat spierpijnen ook op andere aandoeningen kunnen wijzen.
De onderzoeken zijn er voornamelijk op gericht andere oorzaken uit te sluiten. Het meest waardevolle is uw verhaal, de beschrijving van uw klachten, met als duidelijkste kenmerk de pijn aan beide zijden van het lichaam in schouder- en bekkengordel. Na een algemeen lichamelijk onderzoek zal meestal een bloedonderzoek volgen om aanwijzingen te vinden voor de aanwezigheid van een ontsteking.

Bewijzen van een ontsteking zijn echter nog niet het bewijs voor PMR. Het is de combinatie met uw verhaal en uw reactie op de behandeling die in dit geval leiden tot de uiteindelijke diagnose. Als de arts een andere aandoening vermoedt, kunnen nog verdere onderzoeken gedaan worden.

Behandelingen

Meestal blijft u onder behandeling van de huisarts, maar als de diagnose moeilijk te stellen is kunt u terecht komen bij de internist of de reumatoloog.

Medicijnen

  • Prednison: de meest succesvolle behandeling is prednison, een synthetische variant van een lichaamseigen bijnierschorshormoon. Het heeft een krachtige ontstekingsremmende werking en het onderdrukt het overactieve immuunsysteem. Als u PMR heeft kunnen de klachten na het innemen van prednison soms de eerste dag al verdwijnen. Dit is een duidelijk teken dat de juiste diagnose gesteld is.

Helaas heeft het middel veel bijwerkingen, waarvan sommige ernstig, bijvoorbeeld botontkalking en maagklachten. De arts zal u daarom regelmatig op de bijwerkingen controleren en vaak tegelijkertijd middelen voorschrijven die de kwalijke effecten tegengaan. Hoewel u het middel ongeveer een tot twee jaar zult gebruiken, wordt de aanvankelijk hoge dosis na een aantal weken langzaam afgebouwd tot 0 of een zo laag mogelijke dosis. Hoeveel dat is, is voor iedere patiënt anders.

Let op! U mag nooit zomaar stoppen met het nemen van prednison. Uw lichaam is, door het innemen van prednison, vrijwel gestopt met het aanmaken van lichaamseigen bijnierschorshormoon. Als u wilt stoppen, moet uw lichaam weer langzaam beginnen de productie zelf op te pakken. Prednison moet daarom altijd langzaam worden afgebouwd.

  • Methotrexaat (MTX). Als prednison niet het gewenste effect heeft kan MTX worden voorgeschreven. De werking is vergelijkbaar met prednison, onderdrukking van het immuunsysteem en remming van ontstekingen. De effectiviteit is minder daarom heeft prednison de voorkeur.
  • NSAID's. Dit zijn ontstekingsremmende pijnstillers die meestal worden gegeven tijdens het afbouwen van prednison. Als zelfstandig middel, in plaats van prednison, is een NSAID niet krachtig genoeg.

Bewegen

Naast medicijnen is in beweging blijven erg belangrijk, het houdt de spieren en gewrichten goed doorbloed en zo soepel mogelijk. Het kan verstandig zijn de hulp van een bewegingstherapeut of fysiotherapeut in te roepen. Uw arts kan u hierbij adviseren. Wees er op bedacht dat bewegen met PMR u vermoeid kan maken. Luister naar uw lichaam en neem voldoende rust wanneer dat nodig is.

Overig

Sommige patiënten hebben baat bij het warm houden van de spieren en bij anderen brengt koelen juist verlichting. U mag hierbij uw eigen voorkeur volgen.