Bekkenbodem- en incontinentie-operaties

Of u kiest voor een operatie, hangt af van hoe ernstig uw klachten zijn en wat de oorzaak is. Ook is het belangrijk om te kijken of er andere mogelijkheden zijn om uw klachten te verminderen.

• Bij inspanningsincontinentie kan fysiotherapie al goed helpen. Een operatie is daarna vaak niet meer nodig. Ook kan het helpen om eerst een ring te proberen. Dat geldt ook voor verzakkingen.

• Geeft u nog borstvoeding? Wacht dan minstens 3 maanden nadat u hiermee gestopt bent. Kijk daarna hoeveel last u nog heeft van uw klachten.

• Niet alle bekkenbodemproblemen kunnen met een operatie worden behandeld. Bij aandrangincontinentie helpt een operatie meestal niet.

Bekkenbodemproblemen zijn nooit levensbedreigend. Neem daarom de tijd om voor- en nadelen van een operatie tegen elkaar af te wegen.

Voor een operatie is het belangrijk dat uw conditie zo goed mogelijk is. Soms krijgt u hiervoor extra onderzoek.

Narcose of ruggenprik

De operatie gebeurt onder narcose (algehele verdoving) of met een ruggenprik. U heeft daarom ook een gesprek met de arts die u de narcose of ruggenprik geeft (anesthesist). De anesthesist kijkt naar uw lichamelijke gezondheid en bespreekt met u welke verdoving het beste bij u past.

Trombose

Tijdens de opname in het ziekenhuis krijgt u meestal medicijnen om trombose te voorkomen. U krijgt een injectie in uw buik of bovenbeen. Dat gebeurt na de operatie.

Antibiotica

Ook krijgt u vaak voor en/of tijdens de operatie antibiotica. Dat is om infecties te voorkomen. Bent u overgevoelig voor bepaalde antibiotica? Geef dit dan vóór de operatie door aan uw gynaecoloog. 

Vertel dit altijd aan uw behandelend arts.

Bij sommige onderzoeken, behandelingen of operaties moet u tijdelijk stoppen met uw bloedverdunner of deze anders gebruiken. Dit hangt af van het soort bloedverdunner dat u gebruikt, waarom u deze gebruikt en de kans op een bloeding tijdens de behandeling of operatie.

Uw arts, anesthesioloog of de assistente op de polikliniek vertelt u of u moet stoppen met uw bloedverdunner. U hoort ook wanneer u moet stoppen en wanneer u weer kunt beginnen met uw bloedverdunner.

Heeft u geen instructies gekregen of heeft u nog vragen? Neem dan vóór de behandeling contact op met de afdeling waar u onder behandeling bent.

Stop nooit zelf met uw bloedverdunner en begin ook niet opnieuw zonder overleg met uw arts.

Soorten verzakkingen

Er zijn verschillende soorten verzakkingen. De blaas, de baarmoeder of het laatste deel van de dikke darm (het rectum) kan verzakt zijn. Als uw baarmoeder is verwijderd, kan ook de bovenkant van de vagina (schede) verzakken.

Heel soms verzakt de dunne darm in de wand tussen de vagina en de dikke darm. Ook kunnen meerdere organen tegelijk verzakt zijn.

Welke verzakking u heeft, bepaalt welke operatie geschikt is voor u. De gynaecoloog bespreekt dit zoveel mogelijk van tevoren met u. U krijgt alleen een zogenaamd 'matje' als dit duidelijk met u is besproken.

Voorwand- of blaasverzakkingsplastiek 

Deze operatie wordt gedaan als de voorwand van uw vagina verzakt is. Hierdoor kunt u last krijgen van inspanningsincontinentie. Dit betekent dat u urine verliest bij bijvoorbeeld hoesten, niezen of sporten. Ook dit kan een reden zijn voor de operatie.

De gynaecoloog voert de operatie uit via uw vagina. Hierbij wordt de verzakte voorwand van de vagina weer op zijn plaats gebracht.

Achter de voorwand van de vagina ligt uw blaas. Bij een verzakking kan de blaas als een bol uitstulpen in de opening van de vagina. De gynaecoloog maakt daarom de vaginawand los van de blaas en urinebuis die daaronder liggen.

Het bindweefsel rond de blaas is te ruim geworden. De gynaecoloog maakt dit weefsel korter en hecht het in het midden weer aan elkaar. Hierdoor krijgt de blaas weer steun en verdwijnt de verzakking.

Daarna haalt de gynaecoloog een deel van de uitgerekte vaginawand weg. De gynaecoloog hecht de vaginawand weer dicht over het bindweefsel en de blaas. Zo komt de voorwand van de vagina weer op de juiste plaats en verdwijnt de uitstulping. Ook de overgang tussen de blaas en de urinebuis wordt verstevigd. Hierdoor verliest u mogelijk minder gemakkelijk urine. 

Verzakking van de baarmoeder 

Als uw baarmoeder verzakt is, zijn er verschillende operaties mogelijk. Soms adviseert de gynaecoloog om de baarmoeder te verwijderen. Het kan ook mogelijk zijn om de baarmoeder te behouden. Deze operaties worden via de vagina uitgevoerd.

Meer informatie over operaties waarbij de baarmoeder behouden blijft, vindt u op de volgende pagina's: Bekkenbodemoperatie Sacrospinale fixatie(https://www.ziekenhuisrivierenland.nl/behandelingen/bekkenbodemoperatie-sacrospinale-fixatie/) en Bekkenbodemoperatie Manchester fothergill(https://www.ziekenhuisrivierenland.nl/behandelingen/bekkenbodemoperatie-manchester-fothergill/)

Achterwand- en bekkenbodemplastiek 

Deze operatie bestaat uit 2 delen. Bij de achterwandplastiek wordt eerst de uitgerekte achterwand van de vagina weer op zijn plaats gebracht. Deze achterwand puilt als een bol uit in de vagina.

De gynaecoloog maakt in het midden van de achterwand van de vagina de vaginawand los van de uitbollende darm die daaronder ligt. Daarna maakt de gynaecoloog het ruime bindweefsel rond de darm korter en hecht dit in het midden aan elkaar. De darm kan hier nu op rusten en de verzakking verdwijnt.

Omdat de vaginawand ook te wijd is geworden, verwijdert de gynaecoloog een deel van de bekleding van de vaginawand. Daarna hecht de gynaecoloog de vaginawand over het bindweefsel en de darm heen. Zo komt de achterwand van de vagina weer op de juiste plaats en verdwijnt de uitstulping. Dit noemen we een achterwandplastiek.

Daarna volgt soms een perineoplastiek. Hierbij trekt de gynaecoloog het bekkenbindweefsel aan de achterkant van de vagina naar elkaar toe. Hierdoor wordt de bekkenbodem steviger en wordt de ingang van de vaginabodem nauwer. 

Hoe lang u in het ziekenhuis moet blijven, hangt af van de soort operatie. Meestal is dit 1 of 2 nachten.

Na een operatie voor een verzakking of voor urine-incontinentie krijgt u tijdens de operatie een blaaskatheter. Bij verzakkingsoperaties via de vagina brengt de gynaecoloog vaak aan het einde van de operatie een tampon in de vagina. Dit is een lang gaas dat kleine bloedingen stopt. De verpleegkundige verwijdert het gaas en de blaaskatheter meestal de ochtend na de operatie. 

De eerste dagen na de operatie kunt u pijn hebben. Buikpijn in de onderbuik komt vaak voor bij een verzakkingsoperatie. Na een bekkenbodemplastiek kan vooral de onderkant van de vagina pijnlijk zijn. U krijgt daarom de eerste dagen na de operatie pijnstillers.

Na narcose kunt u misselijk zijn. Ook bij verzakkingsoperaties via de buik kunnen uw darmen wat van streek zijn. U begint dan voorzichtig met drinken en eten. Na enkele dagen kunt u weer normaal eten.

Weer thuis

Houd er rekening mee dat u nog weinig kunt als u weer thuis bent. Ook bent u snel moe. Ga daarom niet te snel weer veel doen.

Niet te zwaar tillen

Na een operatie voor bekkenbodemproblemen is het beter om de eerste maanden niet zwaar te tillen. Het weefsel dat net op een nieuwe plaats is vastgemaakt, kan daardoor weer los raken.

Geen zwaar werk

Doe ook geen zwaar huishoudelijk werk. U kunt wel licht huishoudelijk werk doen.

Werkt u buitenshuis? Houd er dan rekening mee dat u minimaal 6 weken niet kunt werken. Bij lichamelijk zwaar werk is het verstandig om langer te wachten voor u weer aan het werk gaat.

Bloedverlies

Tot ongeveer 6 weken na de operatie kunt u bloedverlies hebben. Dit wordt langzaam minder en gaat vaak over in bruinige of gelige afscheiding.

Hechtingen

Hechtingen in de vagina lossen vanzelf op. Tot ruim 6 weken na de operatie kunnen er nog stukjes hechtdraad naar buiten komen.

Voor een goed herstel na een voor- en/of achterwandplastiek is het belangrijk om al op de eerste dag na de operatie met lichte oefeningen te starten. In de dagen daarna bouwt u deze oefeningen rustig op.

Dag 1 

• Adem regelmatig diep in en uit om longproblemen te voorkomen. Durf daarbij naar de wond toe te ademen. Ga op uw rug liggen met uw handen op uw buik. Probeer zo te ademen dat uw buik bij het inademen boller wordt en bij het uitademen platter.

• Ondersteun bij hoesten en niezen de wond met uw handen, een kussentje of een handdoekje.

• Oefen regelmatig met uw benen. Draai rondjes met de enkels, trek uw voeten naar u toe en duw ze weer weg. Buig en strek ook uw heupen en knieën.

Dag 2 

• Draai bij het uit bed komen eerst op uw zij. Breng dan uw benen over de rand en duw uzelf op via uw armen.

• Buig bij het opstaan uw bovenlichaam goed naar voren.

• Ontspan tijdens het lopen uw buik en blijf rustig doorademen.

Plassen 

Als de katheter verwijderd is, kunt u proberen te plassen. Ga goed rechtop op het toilet zitten. Maak uw onderrug een beetje hol en adem rustig naar uw buik. Neem de tijd en probeer uw bekkenbodemspieren te ontspannen. Dit doet u door uw onderbuik, plasbuis en anus te ontspannen.

Heeft u het gevoel dat u niet helemaal uitgeplast bent? Dan kunt u uw bekken een paar keer kantelen voordat u opstaat. Soms komt er dan nog een beetje urine. Zorg ervoor dat u niet perst. 

Om nadruppelen te voorkomen, trekt u uw anus en plasbuis flink in als u klaar bent met plassen. Houd de spieren even aangespannen voordat u opstaat.

Poepen (ontlasting)

Ga ontspannen op het toilet zitten en kantel uw bekken iets naar achteren. Uw rug wordt dan wat boller en u zakt een beetje in de toiletbril. U mag zacht persen. Terwijl u uitademt hoort het poepen vanzelf te gaan.

Probeer een half uur na de maaltijd te gaan poepen. Lukt het niet? Probeer het dan later opnieuw. Blijf niet te lang op het toilet zitten.

Dag 3-7

Breid uw activiteiten rustig uit. Nadat de katheter verwijderd is, kunt u beginnen met oefeningen voor uw bekkenbodemspieren.  

U spant uw bekkenbodemspieren zo aan: 

• De voorkant: Trek uw vagina in, alsof u uw plas ophoudt. Laat daarna weer los.

• De achterkant: Trek uw anus in, alsof u een windje ophoudt. Laat daarna weer los.

Leg uw handen op uw onderbuik. U voelt dan dat uw onderbuik iets naar binnen trekt. Probeer uw bekkenbodemspieren aan te spannen terwijl u uitademt.

Lukt deze oefening? Dan kunt u de bekkenbodemspieren aanspannen tijdens het opstaan, het omdraaien in bed en later bij het tillen. Span uw spieren niet voortdurend aan.

Ook bij hoesten en niezen kunt u de bekkenbodemspieren aanspannen. Zo voorkomt u eventueel urineverlies. Oefen dit door uw bekkenbodemspieren aan te spannen terwijl u krachtig uitademt.

Adviezen voor thuis

Rustig wandelen en traplopen is geen probleem. De eerste 6 weken (tot de controleafspraak) mag u zich niet inspannen. U mag in deze periode ook niet fietsen. U mag niet meer dan 10 kilo tillen na deze ingreep. Dit advies geldt voor altijd.

Na 4 weken mag u weer autorijden. Door de narcose kunt u tijdelijk minder snel reageren en zich minder goed concentreren.

De meeste operaties verlopen zonder complicaties. Toch kunnen er bij elke operatie problemen ontstaan, dus ook bij bekkenbodemoperaties. Hieronder leest u welke complicaties het meest voorkomen.

Blaasontsteking

Een blaasontsteking komt vaak voor na een bekkenbodemoperatie. Daarom controleren we bij klachten uw urine in het ziekenhuis. Als het nodig is, krijgt u antibiotica. Een blaasontsteking is daarmee goed te behandelen.

Problemen met zelf plassen 

De urinebuis en blaas liggen dicht bij de plek waar u geopereerd bent. Hierdoor kan het na de operatie moeilijk zijn om zelf te plassen.Soms moet u daarom een aantal dagen zelf uw blaas leegmaken met een dun slangetje. Dit heet zelf katheteriseren. Als dit niet lukt, blijft de blaaskatheter langer zitten. Dit probleem is bijna altijd tijdelijk en gaat vanzelf over.

Urine-incontinentie 

Soms ontstaat na een verzakkingsoperatie ongewild urineverlies. Het is niet duidelijk waardoor dit komt. Daarom is het ook niet altijd te voorkomen. Het urineverlies is meestal niet ernstig. Heel soms ontstaat er ernstig urineverlies na een verzakkingsoperatie.

Schade aan de urinewegen of darmen

Heel soms raken de darm, blaas of urineleider tijdens de operatie beschadigd. Vaak kan de gynaecoloog dit meteen tijdens de operatie herstellen. Soms wordt de beschadiging pas na de operatie ontdekt. Dan is een tweede operatie nodig.

Moeite met poepen (ontlasting) 

Na een ophangoperatie van de darm en een baarmoederverwijdering kunt u moeite hebben met poepen. Deze klachten verdwijnen meestal vanzelf na 3 tot 6 maanden. Vaak helpt het om (tijdelijk) zakjes met medicijnen te gebruiken die de ontlasting soepel houden. 

Nabloeding 

Een nabloeding komt niet vaak voor bij bekkenbodemoperaties. Bij operaties via de vagina is het vaak voldoende om (opnieuw) een tampon in te brengen of medicatie te geven. Soms is een tweede operatie nodig.

Seksuele problemen 

Bij een bekkenbodemplastiek wordt de ingang van de vagina smaller gemaakt. Dit geeft de bekkenbodem meer stevigheid. De gynaecoloog zorgt ervoor dat de ingang van de vagina ruim genoeg blijft om seks (gemeenschap) te kunnen hebben. Tenzij u dit niet wilt.

Soms is het resultaat toch anders dan verwacht. Heel soms is de vagina na de operatie korter geworden. Heeft u na de operatie seksuele problemen? Maak dan gerust een afspraak met uw gynaecoloog om hierover te praten. Vaak kan er iets aan gedaan worden.

Infecties en trombose

Bij elke operatie is er een klein risico op het ontstaan van infecties of trombose. 

Herstel na complicaties

Bijna alle complicaties die hierboven staan, zijn tijdelijk. Het herstel kost vaak tijd en soms is een speciale behandeling nodig.

Weer klachten

Ook als een operatie goed is gegaan, kunt u na een paar jaar opnieuw klachten krijgen. Dit komt doordat de oorzaak van de verzakking of van het urineverlies niet wordt weggenomen bij een operatie. De gynaecoloog herstelt alleen de bekkenbodem.

Helaas bestaan er geen behandelingen om de problemen definitief op te lossen. Ook na het verwijderen van de baarmoeder kan de bovenkant van de vagina nog verzakken. Denkt u dat u opnieuw een verzakking heeft? Neem dan contact op met uw huisarts.

Goed om te weten

Ondanks de mogelijke complicaties en gevolgen op lange termijn, verlopen de meeste operaties zonder problemen. De meeste vrouwen zijn na de operatie zeer tevreden.